TANIMI
Elektrik, duragan ya da devingen yuklu parcaciklarin yol actigi fiziksel olgudur. Elektrik yuku, maddenin ana niteliklerinden biridir ve temel parcaciklardan kaynaklanir. Elektrik olgusunda rol oynayan temel parcacik yuku, negatif isaretli olan elektrondur. Elektriksel olgular cok sayida elektronun bir yerde birikmesiyle ya da bir yerden baska yere hareket etmesiyle ortaya cikar. Elektrik olgusunda rol oynayan diger parcacik yuku, pozitif isaretli olan protondur. Elektrik yuklu cisimler miknatis gibidir: negatif ve pozitif yuklu cisimler birbirini ceker, ama ayni elektrikle yuklu olan iki cins birbirini iter. Elektrik insanogluna, son derece kullanisli bir enerji cesidi saglamistir. Isinma, aydinlanma, haberlesme gibi amaclarla, ayrica makinelerde ve elektronik alaninda buyuk olcude elektrikten yararlanilmaktadir.

TARİHİ
Eski Yunanlilar, kehribarin bir kurk parcasina surtulmesi sonucunda kustuyu gibi hafif cisimleri cekme ozelligi kazandigini gozlemlemislerdi. Elektrigi ilk olarak ciddi anlamda inceleyen bilim adami William Gilbert, 16. yuzyilin sonlarinda, statik elektrikle magnetizma arasindaki iliski uzerinde arastirmalar yapti. Elektrik yuklerinin eksi ve arti olarak belirlenip adlandirilmasina da gerceklestirdi. 1767de Joseph Priestley, elektrik yuklerinin birbirlerini, aralarindaki uzakligin karesiyle ters orantili olarak cektiklerini buldu. 19. yuzyilin basinda Alessandro Volta, elektrik pilini icat etti. Davy, 1808de elektrik akimi tasiyan iki komur elektrotu birbirinden ayirarak bir ark olusturmayi basardi. Ve boylece elektrigin isik ya da isi enerjisine donusebilecegini gosterdi. 1820de Hans Christian Orsted, icinden elektrik akimi gecen bir iletkenin yakinindaki bir miknatis ignesinin saptigini gozlemleyerek, elektrik akiminin iletken cevresinde bir magnetik alan olusturdugu sonucuna vardi. Elektrigin laboratuar duvarlarini asip sanayideki ve gunluk yasamdaki yerini almasi sureci 19. yuzyilin ikinci yarisinda basladi. 1873te Zénobe-Théopline Gramme, elektrik enerjisinin havai hatlar araciligiyla etkin bir bicimde iletilebilecegini gosterdi. A. Edisonin 1881de ilk elektrik uretim merkeziyle dagitim sebekesini New Yorkta kurmasi ,elektrik enerjisinin evlerde ve sanayide yaygin olarak kullanilmasinin baslangici oldu . Elektronun bulunmasi, diyotun ve triyot lambanin icadi, elektronigin ayri bir bilim dali olarak gelismesinin baslangici oldu

ELEKTRİK AKIMI
Yuklu temel parcaciklar (- yuklu elektronlar ve + yuklu protonlar), iyonlar (bir ya da daha cok elektron yitirmis ya da kazanmis atomlar) ve delikler (arti yuklu parcacik olarak dusunulebilen elektron eksikligi) gibi elektrik yuku tasiyicilarinin devinimlerinin ortak adi. Elektrik yukunun elektronlarca tasindigi bir tel icinde ki akim , birim zamanda telin herhangi bir noktasindan gecen yuk miktarinin olcusudur

ELEKTRİK DEVRESİ
Elektrik akiminin iletilmesini saglayan, iletken ya da iletkenler zinciri ve ogeler dizisidir. Bir elektrik devresinde, akimi olusturan yuklu parcaciklara enerji veren pil ya da uretec turu bir aygit ile lambalar; elektrik motoru ya da elektronik bilgisayar gibi akim kullanan aygitlar ve baglanti telleri ya da iletim hatlari bulunur. ogeler birbiri ardina (seri) ya da yan yana (paralel) bagilidir
ulkemizde yerlesim alanlari ustunden gecen ve zaman zaman evlerin cok yakinlarina kadar gelen yuksek gerilim hatlari baska bir tehlike kaynagidir. Bu gibi yerlerde televizyon antenlerin duzeltilmesi icin dama cikilmasi basli basina ayri bir tehlikedir. cocuklarin ucurtmalarini almak icin bir sopayla tellere dokunmaya kalkismalari olumle sonuclanan kazalara yol acmaktadir. Bu hatlara 20 m. den daha yakina gelmek son derece tehlikelidir.

ELEKTRİK BİRİMLERİ
Bir elektrik hattinda, iletkenlerden bir tanesi otekine oranla daha cok elektrik yukludur: aradaki fark, volt olarak olculen gerilimi meydana getirir. Akimin amper olarak olculen siddeti, hattin belirli bir noktasindan gecen elektron sayisidir. Guc, duruma gore uretilen veya tuketilen bir cesit enerji miktaridir. Watt olarak ifade edilen bu guc, siddetle gerilimin carpimindan elde edilir

İletkenlik ozellikleri nedeniyle elektrik akimini bir yerden baska bir yere tasimaya elverisli olan maddelerdir. Bunlar hemen her zaman, kablolar ya da teller seklinde kullanilir. En iyi elektrik iletkeni gumustur; ancak parasal nedenlerden oturu neredeyse her zaman bakirdan yararlanilir.

ELEKTRİK uRETECİ
Buhar turbini, hidrolik turbin ya da icten yanmali bir motor tarafindan uretilen mekanik enerjiyi elektrik enerjisine ceviren makinelerin ortak adidir.

ELEKTRİK YuKu
Elektrik akimlarinda akan ya da metal olmayan iki farkli cismin birbirine surtulmesi durumunda cisimlerin yuzeyinde biriken elektrik miktaridir.

ELEKTRİK MOTORU
Elektrik enerjisini mekanik enerjiye donusturen makinedir.Bu donusumun tersini gerceklestiren, bir baska deyisle mekanik enerjiyi elektrik enerjisine donusturen makineler ise elektrik ureteci olarak anilir.

DAgITIM
Elektrik enerjisinin buyuk ustunlugu, bir kablo sebekesiyle yuksek geriliminde tasinabilme ve dagitilma kolayligidir, cunku gerilim ne kadar yuksek olursa elektrik en az kayip o kadar uzaga tasinabilir. Bugunku yuksek gerilim hatlari 765000 volta ulasir. Akim, abonelere dagitilmadan once, onu alcak gerilimli (110 ve 220 volt) akima donusturecek transformatorlerden gecirilir. Saate, gune veya mevsime gore, enerjisi fazla olan sebeke, enerjisi az olani besleyebilsin diye, cesitli bolgelerin elektrik sebekeleri birbirine baglanir. Gunumuzde, dogal enerji kaynaklari kit olan ulkelerde nukleer elektrik santralleri yapma egilimi vardir. Ama bunlar da ciddi tehlikeler dogurmaktadir. Bu yuzden simdi gunes enerjisinden yararlanmak icin projeler yapilmaktadir

Elektrik iki türdür.Statik elektrik ve Dinamik elektrik.Yaklaşık 2000 yıl
kadar önce,Yunanlı bilgin Thales Kehribarın kumaş parçasına 
sürtülmesi ile küçük kıvılcımlar çıkardığını görmüştü. Statik elektrik 
ilk kez bu şekilde gözlemlendi.Statik elektrik durgun, pratik olarak 
iş yapmayan elektrik türüdür, kontrolsüz bir enerji şeklidir ve zaman 
zaman boşalmalar yapar.Yağmurlu havalarda bulutlar pozitif yüklü 
statik elektrikle dolarlar, yeryüzü negatif elektrik yüklü olduğu için,
yüksek yerlerden bulutlara elektrik atlar buna yıldırım adı verilir.
Eğer bu elektrik atlaması buluttan buluta ise o zaman şimşek 
adını alır. Statik elektriğe; saçımıza sürdüğümüz tarakta,
arabadan indiğimizde tuttuğumuz kapı kolunda, televizyon 
ekranınına elimizi sürdüğümüzde de rastlarız. Statik elektrik 
elde etmek için yapılan araca Van De Graaf jeneratörü adı 
verilir bu jeneratörle 20 milyon volt kadar statik elektrik elde edilebilir.

İkinci elektrik türü Dinamik,yani hareketli elektriktir. Bu elektrik 
kaynakları elektron devinimi sağlarlar. Elektronlar negatif kutuptan 
pozitif kutba doğru hareket ederler.Dinamik elektrik iki tipdir.

1-) D.C. Direct Current kelimelerinin kısaltılmışıdır.

2-) A.C. Alternatif Current kelimelerinin kısaltılmışıdır.

D.C. elektrik kaynağı hepimizin çok iyi bildiği piller,akümülatörler 
ve dinamolardır.Piller ve Akümülatörler kimyasal reaksiyonlardan 
elektrik enerjisi üretirler,akümülatörler ve pillerin bazı tipleri tekrar 
doldurulabilir ve tekrar tekrar kullanılabilirler.Nikel Kadmiyum piller,
Nikel Metal Hidrit piller bu tip pillerdendir .Akümülatörlerin esası 
sülfürik asit içindeki kurşunun kimyasal reaksiyonudur.
Dinamo ise tersine çalışan bir motor dur denilebilir. Kuvvetli bir 
manyetik alanda dönen bir sargının (bobin) üzerinde elektrik 
akımı oluşması esasına dayanır.

Düz akım denmesinin nedeni burada ki elektriğin bir volt zaman 
grafiğinde düz bir yol izlemesi nedeni iledir,yani bu elektrik 
çeşidinin voltajı zamanla değişmez.

A.C. Alternatörler vasıtası ile elde edilen elektrik çeşididir.
Alternatörleri döndürmek için ise, barajlarda su, elektrik 
santrallarında çeşitli yakıtlar kullanılır.

A.C. denmesinin nedeni bu çeşit elektriğin zamanla yön değiştirmesidir.

A.C. nin özelliği transformatör denen aygıtlarla voltajın 
yükseltilebilmesi veya düşürülebilmesidir.

Voltajın yükseltilebilmesi nedeni ile uzak mesafelere daha az 
kayıpla gönderilen bu çeşit elektrik günlük hayatta en çok 
kullandığımız elektrik çeşididir.

Doğru akım kaynaklarında + ve - kutuplar olduğu halde, alternatif 
akımda kutuplar yoktur. 
    
 

Dinamo ile Alternatörün bulunuşu ve geliştirilmesinde katkıları 
olanlar içinde; Michael Faraday, Nicola Tesla ve Zenobe Gramme 
sayılabilir.İlk pili Alessandro Volta yapmıştır.İlk akümülatör 
Gaston Plante tarafından 1859 yılında yapılmıştır.

Elektrik Akımı: Bilindiği gibi metallerin atomlarındaki elektron sayıları metalin cinsine göre değişir. İletken maddelerin atomlarının son yörüngelerinde 4 'den az elektron bulunur. Atomlar bu elektronları 8'e tamamlayamadıkları için serbest bırakırlar. Bu yüzden bir İletken maddede milyonlarca serbest elektron bulunur. Bu maddeye elektrik uygulandığında elektronlar negatif (-) 'den pozitif (+) yönüne doğru hareket etmeye başlar. Bu harekete "Elektrik Akımı" denir.

 

Alıntı : Elektrik Nedir